زن جامعهساز در شهر امروز
در دنیای امروز، دیگر تردیدی نیست که زنان نیمی از پیکره زنده و اثرگذار جامعهاند؛ اما مسئله اصلی این است که چگونه و با چه الگویی این نقش ایفا میشود. زندگی شهری با همه فرصتها و جذابیتهایش، چالشهای عمیقی را پیشروی هویت فرهنگی و دینی ما قرار داده است؛ چالشهایی که زنان، بهویژه زنان مسلمان ایرانی، در خط مقدم مواجهه با آنها قرار دارند.
من معتقدم زن مسلمان ایرانی، اگر به ریشههای هویتی خود تکیه کند، نهتنها در این میدان تضعیف نمیشود، بلکه میتواند به یک نیروی فعال در جامعهسازی تبدیل شود. سبک زندگی اسلامی–ایرانی دقیقاً همان نقطه اتکایی است که میتواند میان نقشهای خانوادگی، اجتماعی و فردی زن تعادل ایجاد کند.
زن در نگاه اسلامی، موجودی منفعل و محدود نیست. او همزمان هم مربی نسل آینده است و هم کنشگر فرهنگی و اجتماعی. تجربه تاریخی و آموزههای دینی ما نشان میدهد که زنان، ستون پایداری خانواده و انتقالدهنده ارزشها به جامعهاند. هویت فردی و جمعی یک جامعه، تا حد زیادی در بستر تربیت، سبک زیست و انتخابهای روزمره زنان شکل میگیرد.
اما واقعیت این است که زندگی شهری امروز، فشارهای متعددی را بر زنان تحمیل میکند؛ از الگوهای رسانهای وارداتی و مصرفگرایی افراطی گرفته تا تضعیف روابط عاطفی خانواده و تعارض میان نقشهای سنتی و مدرن. اگر برای این چالشها نسخهای بومی نداشته باشیم، بهتدریج شاهد فرسایش هویت زن ایرانی خواهیم بود.
در این میان، سبک زندگی اسلامی–ایرانی میتواند الگویی متعادل و انسانی ارائه دهد؛ الگویی که خانوادهمحوری، قناعت، عفاف، مسئولیتپذیری و مشارکت اجتماعی را در کنار هم میبیند. در این نگاه، زن نه کنار گذاشته میشود و نه تحت فشار الگوهای تحمیلی قرار میگیرد؛ بلکه بهعنوان هدایتگر فرهنگی و محور آرامش اجتماعی شناخته میشود.
زن جامعهساز از خانه آغاز میکند، اما در خانه متوقف نمیماند. او در خانواده، نسل مؤمن و آگاه تربیت میکند؛ در جامعه، در آموزش، فرهنگ، سلامت و فعالیتهای اجتماعی حضور مؤثر دارد؛ و در رسانه، با تولید محتوا و الگوسازی، میتواند تصویر واقعی زن مسلمان ایرانی را بازنمایی کند.
نقش رسانهها در این مسیر بسیار تعیینکننده است. رسانههای بانوان اگر به جای بازتولید کلیشههای غربی، به معرفی الگوهای واقعی و موفق زن مسلمان بپردازند، میتوانند نقشی اساسی در تقویت هویت زنان و جامعه ایفا کنند.
در نهایت، زن جامعهساز ستون پایداری فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی–ایرانی است. اگر آموزش، حمایت فرهنگی و بازنمایی درست رسانهای در کنار هم قرار گیرند، زنان میتوانند در دل زندگی شهری امروز نیز مسیر تعالی فردی و اجتماعی را هموار سازند. رویدادها و جشنوارههایی که به این نگاه توجه دارند، میتوانند بستر مناسبی برای تبیین و ترویج این الگوی ارزشمند باشند.
یادداشت؛ معصومه رجبی